همه چیز درباره دوره قاجار

 

عکسهای دوره قاجار

 

از تاریخ دوره قاجار چه میدانید؟

دوره قاجار مدت زمانی حدودا صد و سی ساله است که طی آن دودمان قاجار از سال ۱۱۷۵ تا ۱۳۰۴ هجری شمسی بر ایران حاکم بودند. دولت حاکم ایران قاجاری، ممالک محروسه ایران یا دولت عِلّیهٔ ایران نام داشت.

پیشینه و به قدرت رسیدن در دوره قاجار

قاجارها قبلیه‌ای از ترکمان‌های منطقه استرآباد (گرگان) بودند و تبار آنها به شخصی به نام قاجار نویان، یکی از سرداران چنگیز می‌رسد.

نام این قبلیه از ریشه آقاجر به معنی جنگجوی جنگل می‌باشد.

بنیان گذار سلسله قاجار، آقامحمد خان فرزند محمد حسن خان قاجار است. آنها شیعه تبار بودند و رابطه آقامحمد خان با روحانیون و مذهبیون بسیار خوب بود.

 

او از سنین کودکی وارد میدان جنگ شد و مقابل قبیله یوخاری باش‌ها بسیار مردانه جنگید. او در یازده سالگی درحال معاشقه با دختر و یکی از همسران عادلشاه حاکم مشهد، توسط خواجگان حرمسرای وی دیده شد و به دستور عادلشاه (که برادرزاده نادرشاه بود) عقیم شد.

 

آقامحمد خان مردی میانه اندام بود که در طول عمر خود به بیماری‌های سیاتیک،‌ رماتسیم و فشار خون بالا مبتلا بود و در سال ۱۲۰۵ هجری قمری در سراب سکته کرد اما تلاش دکترها موجب زنده ماندن وی شد. او اهل مطالعه بسیاری بود و رسم و تکنیک‌های جنگی را از پدرش و مسائل اقتصادی را از مادر خود فرا گرفت. او حتی در جنگ‌ها نیز کتابخانه شخصی خود را همراه داشت و شب‌ها قبل از خواب نیز به کتاب‌خوانش که برای او رو خوانی می‌کرد گوش می‌سپرد.

 

پس از آشنایی با تاریخ ایران، چنگیز و تیمور به شخصیت‌های مورد علاقه وی تبدیل شدند و آقامحمد خان تصمیم گرفت راه آنها را ادامه دهد. او به این نتیجه رسید که باید استبداد شوم و بی نظیری را پایه ریزی کند که هر شورشی را سرکوب و حتی کوچک‌ترین تلاش‌ها برای بدست گرفتن یا براندازی سلطنت را بی رحمانه پاسخ دهد.

 

از دیگر خصوصیات اولین پادشاه قاجار می‌توان به اقتدار، شجاعت و سیاست اشاره کرد. اما در عین حال او بسیار بی رحم و بی انصاف، خونریز و ستمکار بود. به تمامی حرف‌هایش عمل می‌کرد و پشتکار و جدیت بسیاری داشت. همچنین فردی متعصب و خشک مذهب که با روحانیون به درستی رفتار می‌کرد و هیچ‌گاه نماز خود را فراموش نمی‌کرد. با وجود اخته بودنش زن‌های بسیاری را در حرمسرای خود جمع کرده بود و به گنج و ثروت علاقه‌مند بود.

 

موزه مقدم از بناهای دوره قاجار

 

بنیان گذاری حکومت قاجاریه

آقامحمد خان در ۱۳ صفر سال ۱۱۹۳ قمری (روز درگذشت کریم خان زند) خود را از شیراز به تهران رساند و در ورامین مدعی سلطنت بر ایران شد. سپس به ساری بازگشت و با کمک سران اشاقه‌باش، برندازی زندیه و به‌دست گرفتن قدرت را طراحی کرد. او گرگان، مازندران و گیلان را تحت حکمرانی خود گرفت و در این مسیر به امور بسیاری از جمله جنگ با برادرانش مجبور شد اما سرانجام در ساری به تاج گذاری پرداخت و جشن نوروز به دستور او با عظمت و شکوه برگذار شد.

 

در این سال‌ها سران حکومت زندیه به جنگ و درگیری پرداختند و در سال ۱۲۰۳ هجری قمری لطفعلی خان فرزند جعفرخان به قدرت رسید و شیش سال پادشاهی او تماما صرف جنگ با مخالفان شد. همزمان با تضعیف زندیه، سران ایل قاجار قوی‌تر شده و به سوی قدرت خیز برمی‌داشتند.